Zengan, günümüzdeki adıyla Karabayır, tarihsel olarak Ortodoks Hristiyan toplulukların iskân ettiği bir yerleşim yeri olarak bilinmektedir. 1915–1930 yılları arasında köyde Süryani ailelerin yaşadığı ve yerleşimin büyük ölçüde bu topluluk tarafından iskân edildiği ifade edilmektedir.
I. Dünya Savaşı yıllarında Zengan köyünün, Seyfo adında bir Süryani ağa tarafından yönetildiği rivayet edilmektedir. Ancak daha sonra Abdülkerim Ali Ramo adlı kişinin bu ağayı öldürerek köy üzerinde hâkimiyet kurduğu belirtilmektedir.
Zengan, Mardin ilinin Dargeçit ilçesine bağlı bir yerleşim yeridir. Dicle Nehri kıyısında bulunan köyün isminin, tarihte önemli bir siyasi güç olan Zengîler’den geldiği tahmin edilmektedir. Zengîler, 12. ve 13. yüzyıllarda (1127–1259) Musul ve Halep merkezli olarak Kuzey Irak ve Suriye’nin Cezire bölgesinde (Yukarı Mezopotamya) hüküm sürmüş bir hanedandır. Devlet, İmâdüddin Zengî tarafından kurulmuş olup özellikle Haçlı Seferleri’ne karşı yürüttükleri mücadele ve İslam dünyasında siyasi birlik oluşturma çabaları ile tanınmaktadır.
Günümüzde Karabayır Mahallesi adıyla anılan yerleşim, Mardin ilinin Dargeçit ilçesine bağlıdır. 2019 yılı nüfus verilerine göre mahallenin toplam nüfusu 1.042 kişidir. Bu nüfusun 505’i erkek, 537’si kadındır. Karabayır Mahallesi, idari olarak büyükşehir ilçe belediyesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
1990’lı yıllarda bölgenin büyük kısmını etkileyen güvenlik sorunları ve çatışmalı süreç, Zengan köyünü de etkilemiştir. Bu dönemden itibaren köyden batı illerine doğru önemli bir göç hareketi başlamıştır. Bölgedeki ekonomik zorluklar, güvenlik sorunları ve diğer çeşitli sebepler nedeniyle köy halkının bir kısmı yerleşim yerini terk ederek özellikle Batman, Adana ve İzmir gibi illere göç etmiştir.
Türkçe
English